Binlerce yıllık tarihiyle İran, etkileyici kültürel çeşitliliğe ve doğal güzelliklere ev sahipliği yapan bir ülke. Bu yazıda İran'ın keşfedilmesi gereken bazı mekanlarını tanıtacağız.
Makhunik; Cüceler köyü
Makhunik, İran'ın kuzeydoğusunda 1500 yıl önce kurulmuş bir köy. Afgan sınırından 75 km uzakta. Yüz yıl önce burada yaşayan insanların boyu yaklaşık 1 metreydi, ortalama boydan 50 cm daha kısa.
2005'te bölgede 25 cm uzunlukta mumyalanmış bir insan cesedi bulundu. Bunun üzerine, Makhunik'in de aralarında bulunduğu 13 köyün bir zamanlar var olan "Cüceler Şehri"ne işaret ettiği söylentileri yayıldı.
İran’ın Horasan eyaletinin güneyinde yer alan Makhunik, 6.000 yıllık cüce şehri olarak biliniyor. Arkeologların göre, Makhunik antik kentinin Sümer mitolojisinde geçen iki mistik krallıktan biri olan Aratta medeniyetine ait bir şehri olduğu ve cüce insanların burada M.Ö. 6000 yılından beri yaşadığı düşünülüyor. Şehirde keşfedilen küçük boyutlu yapılar da bu inanca kanıt olarak gösteriliyor.
Köydeki evlerin küçüklüğü, J.R. Tolkien’in Yüzüklerin Efendisi serisindeki Hobbit Köyü’ne benziyor. Bu arada bölgeye gelen yerli veya yabancı sıradan insanların, kendilerini burada ‘dev’ gibi hissettiği belirtiliyor.
İran'ın ''Rus'' kasabası
İran’ın kuzeyindeki Gilan eyaletinin Kiyaşehr limanında Rusların inşa ettiği 150 yıllık tarihi yapıtlar bulunuyor.
Yıllarca ziyaretçilere yasak olan alan ''Rus Kasabası’’ olarak biliniyor. İran Balıkçılık Kurumu’na ait kasaba Kiyaşehr limanındaki 7 hektarlık müze kompleksinde yer alıyor.
Kiyaşehri müze kompleksindeki 12 tarihi eser i İran’ın Ulusal Miras listesine girmiştir.
Rus kasabası İran’ın kuzeyinde neden kuruldu?
Kaçarlar döneminde Rus asıllı Stepan Lianazov’un Nasıreddin Şah’ın temsilcisi Mirza Hüseyin Han Müşirüddevle Sipahsalar ile Hazar Denizi'nin güney sahilindeki balıkçılığı tekelleştirmek için bir sözleşmeye imza attıktan sonra Gilan’da ilk mersin balığı balıkçılık ve işletme merkezini kurdu.
O zamanlar bölgede sadece birkaç yerli konut bulnuyordu. Ruslar prefabrik yapıları ticari gemilerle bu bölgeye taşımışlar. Bazı rivayetlere göre ilk morg ve sinema salonu burada kurulmuş ve ilk lokomotif de hizmete başlamıştır.
Rus tacir Lianazov, kendisi için güzel bir konak, yöneticiler için villa binaları ve işçiler için de şerit şeklinde binalar inşa etmiştir.
Stepan Lianazov’un bu kasabayı Hazar Denizi’nde mersin balığı avlamak ve siyah havyar ticareti için kurduğu belirtiliyor.
Kasabadaki tarihi yapılar, zaman içinde ihmal edilmesi nedeniyle büyük zarar gördü.
Daha önce Gilan Kültürel Miras, El Sanatları ve Turizm İdaresi, Kiyaşehri müze kompleksinde "Havyar Şehri Müzesi’’ bölümünün açılacağını duyurdu.
Bu bölümde balıkçılık sektörü ve İran havyarı üretimi tanıtılacağı açıklandı.
Karabağ Türklerinin yaşadığı köy
İran Azerileri, ülkenin Doğu Azerbaycan, Batı Azerbaycan, Erdebil ve Zencan eyaletlerinde çoğunluğu oluşturmakta ve bu eyaletlere komşu bölgelerde de bolca bulunmaktadırlar.
İran'ın kuzeyindeki Mazenderan eyaletinde de Azeri Türkleri yaşamaktadır.
Mazenderan bölgesinin eski adı Taberistan'dır. Yüzölçümü 46 bin 456 kilometrekaredir. Başlıca şehirleri Bihşehr, Sârî, Kaimşehr, Babil, Âmul, Nûr, Nûşehr ve Tonkabon'dur.
Bu bölge, yüksek dağlarla çevrilidir ve çok yağmur yağar. Kışın ılık bir iklimi vardır.
Hazar Denizi'nin güneyinde, Behşehr ile Gürgan arasındaki ana karayolu üzerinde Galugah adlı bir kent bulunur. İran'daki incir üretiminin önemli kısmı Galugah yapılıyor. Bu kentin sakinlerinin çoğunluğu Azerice konuşuyor.
Galugah'ın Türkçe anlamı güzergah ve geçit'tir. Tarihi kaynaklarda Galugah'ın doğusunda Kalbad Car olarak anılan derin bir hendekten bahsedilmektedir. Bu hendek Türklerin saldırılarını engellemek için inşa edilmiştir. Safeviler ve Kaçarlar döneminde Esterabad (şimdiki Gülistan eyaleti) ile Mazendaran arasındaki tek geçiş noktası bu hendek üzerinde kurulan hareketli köprüydü.
Kaçarlar döneminde Ağa Muhammed Şah, sınır hattını Türkmenlere karşı korumak amacıyla İmranlu aşiretini bu bölgeye getirmiştir.
Galugah bölgesinde pek çok etnik grup yaşamıyor, bunları iki gruba ayırmak mümkündür: İmranlu (Azeri Türkleri) ve Kalbadi (Farsça konuşan Mazeni halkı)
Rus gezgin Grigory Valerianovich Melgunov'un kaleme aldığı kitaba göre 1780 civarında Karabağ ve Karadağ'dan bir grup Azeri Türkleri (İmranlu aşireti) bu bölgeye getirilmiştir.
yorumunuz