Cuma günü saat 13.30’da, İran ile ABD arasındaki müzakerelerin resmen başladığı zil çaldı. Görüşmeler, üç tur halinde yürütüldü ve saat 16.50’ye kadar, yaklaşık 3,5 saat sürdü.
Bu süre zarfında ise birçok İranlı, gerginlik ve endişe, ancak bununla birlikte ihtiyatlı bir umut duygusuyla, görüşmelere ilişkin gelişmeleri yakından takip etti. Kamuoyunda şu sorular öne çıktı:
“Bu müzakerelerin İran ve İran ekonomisi açısından en önemli çıktısı ne olacak?”,
“Taraflar bir anlaşmaya varabilecek mi?”,
“Olası bir anlaşmanın içeriğinde hangi başlıklar yer alacak?”,
“Gündemde savaş mı var, yoksa uzlaşı mı?”
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, ABD tarafıyla gerçekleştirilen 3,5 saatlik görüşmelerin ardından, bu soru işaretlerine yanıt niteliğinde yaptığı açıklamada, şu ifadeleri kullandı:
“Eğer bu süreç aynı şekilde devam ederse, bir anlaşma için iyi bir çerçeveye ulaşacağımızı düşünüyorum.”
Peki dünyanın merkla takip etti müzakerler İran basınına nasıl yansıdı?
İtimad: İyi başlangıç
Bakan Erakçi'nin müzakereler ile ilgili iyi başlangıç yorumunu manşetine taşıyan İtimad gazetesi İranlı uzmanlara dayandırdığı haberinde özet olarak şunları yazdı:
Cuma günü Muskat’ta başlayan İran–ABD müzakereleri, üç turun ardından yaklaşık 3,5 saat sürdü. Görüşmelere İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ve ABD heyetinde Jared Kushner ile CENTCOM Komutanı katıldı. İran tarafında Ekonomi Bakan Yardımcısı’nın yer alması, ana hedefin yaptırımların kaldırılması olduğu yorumlarına neden oldu. Erakçi, sürecin devamı halinde “iyi bir çerçeve anlaşmasına ulaşılabileceğini” söyledi. Reformist analistler Muhammed Cevad Hakşenas ve Mahmud Sadıki, görüşmeleri gerilimin düşürülmesi yönünde olumlu bir sinyal, ancak başarısı için içeride siyasi uzlaşı ve ekonomik istikrarın şart olduğu şeklinde değerlendirdi.
Kudüs: Parmak tetikte diplomasi
Kudüs gazetesi de şunları yazdı: İran Dışişleri Bakanı Seyyid Abbas Erakçi, Muskat’taki dolaylı İran–ABD görüşmelerinin olumlu bir başlangıç olduğunu ancak sürecin devamının başkentlerde yapılacak istişarelere bağlı olduğunu söyledi. Yaklaşık 8 saat süren ve dolaylı formatta yapılan müzakerelerde, Umman Dışişleri Bakanı aktif arabuluculuk rolü üstlendi. ABD heyetinde CENTCOM Komutanı Brad Cooper ve Jared Kushner’in yer alması, diplomasinin güvenlik boyutuyla iç içe geçtiği yönünde yorumlara yol açtı. İran, bu turda yalnızca nükleer konuların ele alındığını belirtse de, füze ve bölgesel dosyaların gündeme gelmiş olabileceği değerlendirildi. Öte yandan eski Dışişleri Sözcüsü Abbas Musevi, diplomasinin sürmesine rağmen İran Silahlı Kuvvetleri’nin en üst düzeyde teyakkuzda tutulduğunu açıkladı. Uluslararası alanda ise Katar, Çin, Rusya ve Suudi Arabistan’dan gerilimin düşürülmesi ve müzakerelerin başarıya ulaşması yönünde açıklamalar geldi.
Şark: Gri bölgede diplomasi
Gri bölgede diplomasi başlığını kullanan Şark gazetesi de şunları yazdı: Umman’ın arabuluculuğunda Muskat’ta yapılan dolaylı İran–ABD müzakereleri, üçüncü turun ardından somut bir sonuç çıkmadan sona erdi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, görüşmeleri “iyi bir başlangıç” olarak nitelendirdi ancak nihai yargı için erken olduğunu ve sürecin başkentlerdeki istişarelere bağlı olduğunu vurguladı. Tahran, müzakerelerin yalnızca nükleer dosya ve yaptırımların kaldırılması ile sınırlı olduğunu belirtirken, ABD heyetinde CENTCOM Komutanı ve Jared Kushner’in yer alması dikkat çekti. Bölge ülkeleri ve uluslararası aktörler, görüşmelerin gerilimi düşürmesi yönünde umutlarını dile getirdi. Analistler ise süreci umut veren fakat son derece kırılgan, savaş riskinin ise tamamen ortadan kalkmadığı bir “gri alan diplomasisi” olarak değerlendirdi.
Keyhan Amerika'ya güzenilmez; Parmaklar tetikte kalsın
Keyhan'da şunları yazdı: ABD’nin Muskat’taki masaya dönüşü, Tahran’a göre “baskı ve tehdit stratejisinin yenilgisi” anlamına geliyor. İran kaynaklarına göre, görüşmelerin İran’ın şartlarıyla başlaması ve ABD heyetinin Muskat’a uçması, Washington’ın geri adım attığının açık göstergesi. ABD Başkanı Donald Trump’ın askeri ve diplomatik başarısızlıklarını vurgulayarak, onun artık “diplomasiye sığınan bir lider". Tahran açısından bu müzakereler, direniş ve caydırıcılığın Washington’a geri adım attırdığını kanıtladı. ABD’ye duyulan derin güvensizliğin tarihsel ve ideolojik bir ilke olduğunu, bu nedenle “Amerika’ya güvenmenin politik değil mantıksız bir mizah unsuru”
yorumunuz