ABD ile İran arasında Pakistan’ın başkenti İslamabad’da, Pakistan’ın ev sahipliğinde yürütülen müzakereler devam ediyor. Görüşmelerin amacı, kırılgan ateşkes sürecini ilerletmek ve daha kapsamlı bir anlaşmaya ulaşmanın yollarını değerlendirmek olarak belirtiliyor.
Pakistan basınında yer alan haberlere göre müzakereler iki tarafın sunduğu karşılıklı öneriler etrafında şekilleniyor. İran 10 maddelik bir çerçeve sunarken, ABD ise 15 maddelik bir plan ortaya koydu. Her iki taraf da diyaloğa hazır olduklarını açıklasa da önemli görüş ayrılıklarının sürdüğü ifade ediliyor.
Görüşmelerin ana gündem maddesini İran’ın nükleer programı oluşturuyor. Washington, Tahran’ın nükleer silah geliştirmeyeceğine dair güçlü güvenceler talep ediyor. Bu kapsamda uranyum zenginleştirme faaliyetlerine sıkı sınırlamalar getirilmesi ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın (UAEA) kapsamlı denetimleri öngörülüyor. İran ise barışçıl nükleer faaliyetler, özellikle de uranyum zenginleştirme hakkının tanınmasını talep ediyor ve bunu ulusal egemenliğinin bir parçası olarak değerlendiriyor.
Ekonomik yaptırımlar da müzakerelerin önemli başlıklarından biri. İran, ABD ve diğer uluslararası yaptırımların derhal ve tamamen kaldırılmasını ve yurtdışında dondurulan mali varlıklarının iade edilmesini istiyor. ABD ise buna karşılık, İran’ın nükleer ve güvenlik taahhütlerini doğrulanabilir şekilde yerine getirmesi karşılığında yaptırımların kademeli olarak hafifletilmesini savunuyor.
Stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın kontrolü ve erişimi de tartışmalı konular arasında yer alıyor. İran, bu geçitteki düzenleyici rolünün resmen tanınmasını talep ederken, ABD küresel enerji arzı açısından kritik öneme sahip olan boğazda uluslararası deniz yollarının tamamen açık ve güvenli kalması gerektiğini vurguluyor.
Bölgesel nüfuz meselesi de taraflar arasındaki hassas başlıklardan biri. Washington, İran’ın Orta Doğu’daki müttefik silahlı gruplara verdiği desteğin sona ermesini isterken, Tahran ise bu gruplara yönelik askeri operasyonların durdurulmasını ve bölgesel çatışmalarda daha geniş kapsamlı bir gerilimin azaltılmasını talep ediyor.
İran ayrıca ABD güçlerinin bölgeden çekilmesini ve resmi bir saldırmazlık garantisi verilmesini istiyor. ABD ise bölgedeki müttefiklerine yönelik güvenlik taahhütlerini gerekçe göstererek askeri varlığını azaltma konusunda şu aşamada bir hazırlık göstermiyor.
Bir diğer tartışma konusu ise İran’ın balistik füze programı. ABD, İran’ın füze geliştirme faaliyetlerinin ve savunma kapasitesinin sınırlandırılmasını talep ederken, İran bu tür talepleri savunma hakkının kısıtlanması olarak değerlendiriyor.
Tahran ayrıca son savaşın yol açtığı zararların tazmini konusunu gündeme getirirken, ABD’nin ise kendi çıkarlarına ve müttefiklerine yönelik saldırılar konusunda hesap sorulmasını gündemde tutması bekleniyor.
İki haftalık ateşkes süresinin sonuna yaklaşılırken, kaynaklar ilerlemenin muhtemelen aşamalı şekilde ve karşılıklı güven artırıcı adımlarla sağlanacağını belirtiyor. Kısa vadede büyük bir ilerleme beklenmese de görüşmelerin sürdürülmesi ve bunun ateşkesin uzatılmasına yol açabileceği ifade ediliyor.
yorumunuz