ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı askeri saldırının üzerinden 38 gün geçti. Başlangıçta ilan edilen hedeflere ulaşılamadığı gibi, savaşın giderek stratejik bir çıkmaza sürüklendiğine dair işaretler artıyor. Yoğun bombardımanlar ve sivillerin hayatını kaybetmesiyle başlayan çatışmalar kısa sürede insani, güvenlik ve ekonomik boyutları olan bölgesel bir krize dönüştü. Uluslararası medya ise bu savaşı farklı bakış açılarıyla yorumlayarak kamuoyunda farklı anlatılar oluşmasına yol açıyor.
Batılı medya kuruluşlarında yayımlanan bazı analizler, savaşın başlangıcındaki beklentiler ile sahadaki gerçeklik arasındaki farkı vurguluyor. The Guardian’a göre Siyoniat rejim başbakanı Netanyahu, çatışmalar başlamadan önce dönemin ABD Başkanı Donald Trump’ı İran’a karşı “kısa ve kolay bir savaş” olacağı vaadiyle askeri operasyona ikna etti. Gazetenin aktardığına göre iki liderin geçen yıl Aralık ayında Mar-a-Lago’da yaptığı görüşme, İran’a yönelik geniş kapsamlı bir askeri planın başlangıcı oldu. İsrail, Mossad’ın değerlendirmelerine dayanarak İran yönetiminin iç protestolar nedeniyle zayıfladığını ve hızlı bir şekilde çökeceğini ileri sürmüştü. Ancak ABD’li yetkililer, bu öngörülerin sahadaki gelişmelerle uyuşmadığını kabul ediyor. Uzmanlara göre savaşın maliyeti milyarlarca dolara ulaşırken, küresel enerji piyasaları da ciddi dalgalanmalar yaşamaya başladı.
Newsweek ise yayımladığı bir haberde ABD iç siyasetindeki tartışmalara dikkat çekiyor. Dergiye göre ABD’deki bazı siyasi tahmin platformlarında Donald Trump’ın görevden alınmasına yönelik olasılıklar üzerine yapılan tahminlerde artış görülüyor. Bu tartışmalar özellikle İran’la savaşın genişlemesi ve yönetimin aldığı kararların yarattığı tartışmaların ardından daha da yoğunlaştı. ABD Anayasası’nın 25. maddesi, başkanın görevini yerine getiremeyecek durumda olduğuna karar verilmesi halinde yetkilerin başkan yardımcısına devredilmesini öngörüyor.
The Guardian’daki başka bir analizde ise savaşın giderek daha karmaşık bir hal aldığı vurgulanıyor. Başlangıçta sınırlı ve hedef odaklı bir operasyon olarak sunulan askeri müdahalenin, bölgesel dengeleri sarsan geniş bir krize dönüştüğü belirtiliyor. İran’ın misilleme hamleleri ve Fars Körfezi’ndeki gerilim, enerji piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açtı. Analistler, çatışmanın uzaması halinde küresel ekonomide yeni bir durgunluk riskinin ortaya çıkabileceğini ifade ediyor.
New York Times ise savaşın jeopolitik sonuçlarına dikkat çekiyor. Gazeteye göre İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki etkisi, ülkeyi küresel güç dengelerinde daha önemli bir aktör haline getirebilir. Dünya petrolünün yaklaşık beşte biri bu boğazdan taşındığı için burada yaşanacak herhangi bir kriz, küresel enerji arzını doğrudan etkileyebilir.
Bölgesel medya da savaşın sonuçlarına ilişkin eleştirel değerlendirmeler yayımlıyor. El Cezire’de yayımlanan bir makalede bu çatışma, 21. yüzyılın en tartışmalı ve riskli savaşlarından biri olarak nitelendiriliyor. Yazıda, savaşın yalnızca bölgesel güvenliği değil aynı zamanda küresel enerji güvenliğini de tehdit ettiği belirtiliyor. Bazı bölgesel analistler, bu çatışmanın Orta Doğu’daki siyasi dengeleri uzun vadede değiştirebileceğini düşünüyor.
Çin ve Rusya merkezli medya kuruluşlarında da benzer şekilde eleştirel yorumlar öne çıkıyor. Bazı analizlerde ABD’nin askeri müdahalesinin uluslararası hukuk ve Birleşmiş Milletler sistemi açısından ciddi tartışmalar yarattığı ifade ediliyor. Uzmanlara göre devletlere yönelik askeri operasyonların ve siyasi suikastların artması, İkinci Dünya Savaşı sonrasında kurulan uluslararası düzenin zayıfladığını gösteriyor.
İsrail medyasında ise savaşın ekonomik ve güvenlik boyutları üzerine tartışmalar sürüyor. Bazı uzmanlar, İsrail ekonomisi için yapılan iyimser büyüme tahminlerinin savaşın uzaması halinde gerçekleşmeyebileceğini belirtiyor. Ayrıca rejimin enerji altyapısının büyük ölçüde Akdeniz’deki gaz platformlarına dayanması, olası saldırılar karşısında yeni güvenlik riskleri oluşturuyor.
Genel olarak değerlendirildiğinde, savaşın başlamasından bu yana geçen süre içinde hızlı bir zafer beklentisinin yerini belirsizlik ve uzun süreli bir çatışma ihtimali almış durumda. Analistler, savaşın devam etmesi halinde küresel ekonomi, enerji güvenliği ve uluslararası güç dengeleri üzerinde önemli etkiler yaratabileceğini belirtiyor.
yorumunuz