İran'ın resmî takviminde 30 Temmuz, büyük filozof, mutasavvıf ve düşünür Şehabeddin Yahya Sühreverdî'yi anma günü olarak kabul edilmektedir. Sühreverdî, İşrâk (Aydınlanma) Hikmeti ekolünün kurucusu olarak İran ve İslam felsefesinin en etkili isimlerinden biri kabul edilir.
Hayatı ve Eğitimi
Şehabeddin Yahya bin Habeş es-Sühreverdî, 1155 yılında (Hicri 549) bugünkü İran'ın Zencan eyaletine bağlı Sühreverd kasabasında dünyaya geldi. İlk eğitimini Meraga'da dönemin önemli âlimlerinden Mecdüddin Cîlî'den aldı. Daha sonra İsfahan'da felsefe, mantık ve fıkıh alanlarında eğitimini sürdürdü.
Genç yaşta ilmiyle tanınan Sühreverdî, dönemin âlimleri ve mutasavvıflarıyla görüşmek amacıyla İran'ın çeşitli şehirlerine ve Şam bölgesine birçok seyahat gerçekleştirdi.
İşrâk Hikmetinin Kurucusu
Sühreverdî'nin en büyük mirası, İşrâk Hikmeti adı verilen felsefi ekolü kurmasıdır. Ona göre hakikate ulaşmak yalnızca aklî delillerle mümkün değildir; insan aynı zamanda sezgi, manevi tecrübe ve ilahî aydınlanma yoluyla da bilgiye ulaşabilir.
Onun felsefesinde "nur", hakikatin, varlığın ve kemalin sembolüdür. Tüm varlıklar, farklı derecelerde nurdan oluşmaktadır. Bu yaklaşım, Aristotelesçi Meşşâî felsefeyi tasavvuf ve manevi sezgiyle birleştirerek İslam düşüncesinde yeni bir çığır açmıştır.
Başlıca Eserleri
Sühreverdî'nin günümüze ulaşan en önemli eserleri şunlardır:
Hikmetü'l-İşrâk
Akl-ı Kızıl (Akl-ı Ahmer)
Cebrâil'in Kanadının Sesi
Simurg'un Islığı
Batı Gurbeti
et-Telvîhât
el-Mutârahât
Bu eserler günümüzde de dünyanın birçok üniversitesinde ve araştırma merkezinde incelenmeye devam etmektedir.
Kalıcı Mirası
Sühreverdî'nin düşünceleri, özellikle Molla Sadrâ başta olmak üzere birçok önemli İslam filozofunu derinden etkiledi. Bugün o, İran felsefe geleneğinin en büyük temsilcilerinden biri olarak kabul edilmekte; eserleri felsefe, tasavvuf ve hikmet alanlarında temel kaynaklar arasında yer almaktadır.
Şehabeddin Yahya Sühreverdî, akıl ile sezgiyi bir araya getiren özgün düşünce sistemiyle yalnızca büyük bir filozof değil, aynı zamanda İslam düşünce tarihine yön veren bir mütefekkirdir. Aradan sekiz yüzyıldan fazla zaman geçmiş olmasına rağmen, İşrâk Hikmeti ve Nur Felsefesi bugün de önemini ve etkisini korumaktadır.
yorumunuz