Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Yönetim Kurulu’nun üç aylık toplantısı Viyana’da başladı. Bir hafta sürecek toplantının gündeminde nükleer emniyet ve güvenliğin yanı sıra İran, Kuzey Kore ve Suriye’deki nükleer faaliyetlere ilişkin denetimler ile Ukrayna’daki nükleer güvenlik durumu bulunuyor.
İran’ın nükleer programı, ABD ve üç Avrupa ülkesinin Tahran’a karşı yeni bir karar tasarısı çıkarmaya çalıştığı bir dönemde Yönetim Kurulu’nun gündemindeki başlıca konulardan biri.
Kurul ayrıca UAEA’nın mali raporlarını, program ve bütçesini değerlendirerek Genel Konferans’a tavsiyelerde bulunuyor. Bunun yanı sıra Ajansa yeni üyelik başvurularını inceliyor, güvence denetimi anlaşmalarını onaylıyor ve nükleer güvenlik standartlarının yayımlanmasına karar veriyor.
Grossi: İran’ın nükleer programı konusunda diplomasiye dönülmeli
UAEA Genel Direktörü Rafael Grossi, toplantının açılışında yaptığı konuşmada, Ajansın son dönemde İran’dan beyan edilmiş nükleer maddelerin ve tesislerin mevcut durumuna ilişkin bilgi alamadığını ve bu tesislere erişim sağlayamadığını söyledi.
Grossi, bu nedenle UAEA’nın İran’daki beyan edilmiş nükleer tesislerde gerekli denetimleri gerçekleştiremediğini belirterek, ülkedeki nükleer maddelerin durumunu doğrulama imkânlarının da bulunmadığını ifade etti. Ayrıca İran’ın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ve UAEA Yönetim Kurulu’nun ilgili kararlarına uyup uymadığı konusunda rapor hazırlayamadıklarını öne sürdü.
Grossi, bir yılı aşkın süredir İran’ın daha önce beyan ettiği düşük ve yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoklarını doğrulayamadıklarını da belirtti. Bunlar arasında, Haziran 2025’teki askeri saldırılarda hasar gören tesislerde bulunan yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyum da bulunuyor.
UAEA Başkanı, mevcut durumu “nükleer silahların yayılmasının önlenmesi açısından ciddi bir endişe” olarak nitelendirdi. Tesisler ve nükleer maddeler hakkında gerekli bilgilere ulaşılamamasının ve denetimlerin yapılamamasının acilen giderilmesi gerektiğini söyledi.
Grossi, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarına değinmeden, Tahran’a UAEA ile yapıcı iş birliği yapma çağrısında bulundu. Bunun, Ajansın İran’daki denetimlerini yeniden tam ve etkin şekilde yürütmesinin ve İran’ın Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması (NPT) kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmesinin önünü açacağını ifade etti.
Grossi ayrıca İran’ın nükleer programına ilişkin sorunların çözümü için diplomasi ve müzakerelere geri dönülmesinin zorunlu olduğunu vurguladı. UAEA’nın bu yöndeki diplomatik çabalara destek vermeye hazır olduğunu belirten Grossi, İran’ın nükleer programıyla ilgili mevcut durumun küresel nükleer silahların yayılmasını önleme rejimi açısından da sonuçlar doğurduğunu söyledi.
yorumunuz