İran ile ABD arasında İslamabad'da varılan mutabakat kapsamında taraflar tüm cephelerde askeri operasyonları durdurma, birbirlerine karşı güç kullanmama, Lübnan'ın egemenliğini koruma ve nihai bir anlaşmaya ulaşmak için müzakereleri sürdürme konusunda uzlaştı.
İran ile ABD, iyi niyet temelinde 15 Haziran 2026 tarihinde aşağıdaki hususlarda anlaşmaya vardı:
1. İran İslam Cumhuriyeti ile ABD ve mevcut savaştaki müttefikleri, bu mutabakatın imzalanmasıyla birlikte Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdiğini ilan eder. Taraflar bundan sonra birbirlerine karşı herhangi bir savaş veya askeri operasyon başlatmamayı, tehditte bulunmamayı ve güç kullanmamayı, ayrıca Lübnan'ın toprak bütünlüğü ve egemenliğini garanti etmeyi taahhüt eder. Nihai anlaşma, savaşın tüm cephelerde kalıcı olarak sona ermesini ve bu maddenin diğer hükümlerini teyit edecektir.
2. Taraflar birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstermeyi ve birbirlerinin iç işlerine müdahale etmemeyi taahhüt eder.
3. İran ve ABD, en fazla 60 gün içinde (tarafların onayıyla uzatılabilir) nihai bir anlaşmaya ulaşmak amacıyla müzakereleri sürdürmeyi kabul eder.
4. Mutabakatın imzalanmasıyla birlikte ABD, İran'a yönelik deniz ablukasını ve her türlü engelleme faaliyetini kaldırmaya başlayacak ve 30 gün içinde ablukayı tamamen sona erdirecektir. Bu süre boyunca gemi trafiği, savaş öncesindeki seviyelere uygun şekilde yeniden düzenlenecektir.
ABD ayrıca nihai anlaşmadan sonraki 30 gün içinde askeri güçlerini İran çevresindeki bölgelerden çekmeyi taahhüt eder.
5. İran, mutabakatın imzalanmasının ardından azami çaba göstererek ticari gemilerin Fars Körfezi ile Umman Denizi arasında 60 gün boyunca ücretsiz ve güvenli geçişini sağlayacaktır.
Ticari gemi trafiği derhal başlayacak, teknik ve askeri engellerin kaldırılması ile mayın temizleme çalışmalarının tamamlanmasının ardından en geç 30 gün içinde tam kapasiteyle işleyecektir.
İran, Umman ile birlikte Hürmüz Boğazı'nın gelecekteki yönetimi ve deniz hizmetleri konusunda görüşmeler yapacak, ayrıca Fars Körfezi kıyısındaki diğer ülkelerle de istişarelerde bulunacaktır.
6. ABD, bölgesel ortaklarıyla birlikte İran'ın yeniden imarı ve ekonomik kalkınması için tarafların üzerinde anlaştığı en az 300 milyar dolarlık bir program oluşturmayı taahhüt eder.
Bu programın uygulanma mekanizması nihai anlaşmanın bir parçası olarak 60 gün içinde belirlenecektir.
7. ABD, BM Güvenlik Konseyi kararları, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Yönetim Kurulu kararları ve tüm birincil ve ikincil ABD yaptırımları dahil olmak üzere İran'a yönelik bütün yaptırımları, üzerinde mutabık kalınacak bir takvim çerçevesinde kaldırmayı taahhüt eder.
8. İran, nükleer silah üretmeyeceğini veya edinmeyeceğini yeniden teyit eder.
Taraflar, zenginleştirilmiş uranyum stoklarının durumunu, en azından yerinde seyreltme yöntemiyle ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı gözetiminde çözüme kavuşturmayı kabul eder.
İran'ın nükleer ihtiyaçları ve uranyum zenginleştirme faaliyetleriyle ilgili diğer konular da nihai anlaşma kapsamında ele alınacaktır.
9. Nihai anlaşmaya kadar mevcut durum korunacaktır. İran nükleer programında mevcut politikalarını sürdürecek, ABD ise İran'a yeni yaptırımlar uygulamayacak ve bölgeye ilave askeri güç konuşlandırmayacaktır.
10. ABD, mutabakatın imzalanmasının ardından ve yaptırımlar tamamen kaldırılıncaya kadar İran ham petrolü, petrokimya ürünleri ve bunlarla ilgili bankacılık, sigorta ve taşımacılık işlemleri için gerekli Hazine Bakanlığı muafiyetlerini derhal yayımlayacaktır.
11. ABD, İran'ın kısıtlanmış veya dondurulmuş tüm fon ve varlıklarını tamamen erişilebilir hale getirmeyi taahhüt eder.
Bu fonların serbest bırakılmasına ilişkin usuller müzakereler sırasında iki taraf arasında belirlenecektir. İran Merkez Bankası'nın belirleyeceği tüm nihai yararlanıcılar bu kaynaklardan tam olarak faydalanabilecektir.
ABD bu amaçla gerekli tüm onay ve izinleri verecektir.
12. Taraflar, mutabakatın uygulanmasını ve nihai anlaşmaya uyumu denetlemek için ortak bir uygulama ve izleme mekanizması kuracaktır.
13. Mutabakatın 1, 4, 5, 10 ve 11. maddelerinin uygulanmaya başlaması ve sürdürülmesi şartıyla, taraflar nihai anlaşmanın kalan maddeleri üzerinde müzakerelere başlayacaktır.
14. Nihai anlaşma, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından kabul edilecek bağlayıcı bir kararla onaylanacaktır.
İmzalayanlar:
İran İslam Cumhuriyeti Hükümeti adına
Amerika Birleşik Devleti Hükümeti adına
Arabulucu sıfatıyla Pakistan İslam Cumhuriyeti Hükümeti adına.
yorumunuz