ABD için hızlı ve belirleyici bir zafer olması beklenen savaş, artık Trump yönetiminin karşı karşıya kaldığı en maliyetli sorunlardan birine dönüşmüş durumda. The Telegraph gazetesinin yeni değerlendirmesi, Washington'ın İran'a yönelik saldırıya ilişkin ilk hesapları ile sahadaki gerçeklik arasındaki farkın giderek büyüdüğünü ortaya koyuyor.
Gazeteye göre, ABD Başkanı Donald Trump'ın yalnızca üç hafta sürmesi beklenen İran savaşı, altı ayın ardından yıpratıcı ve maliyetli bir çatışmaya dönüştü. Washington yalnızca başlangıçta belirlediği hedeflere ulaşmakla kalmadı, aynı zamanda savaş bölge ve küresel ekonomi açısından da geniş kapsamlı sonuçlar doğurdu.
The Telegraph ayrıca Trump'ın İran'ın dünyanın en güçlü askeri gücüne karşı direnme kapasitesini hafife aldığını belirtiyor. Öyle ki Trump'ın siyasi mirasını güçlendirmesi beklenen savaş, artık onun siyasi kariyerinde kalıcı bir olumsuz noktaya dönüşebilir.
Washington savaşı kısa tutmak istedi, İran maliyeti artırdı
Savaşın başlangıç noktası Washington'daki net bir hesaba dayanıyordu: İran'a ağır askeri darbeler indirmek ve kısa süre içinde Tahran'ı geri adım atmaya zorlamak.
Bu hesap, temel bir varsayıma dayanıyordu: ABD ile İran arasındaki büyük askeri güç farkının kısa sürede siyasi bir farka dönüşeceği ve Tahran'ın direnişe devam etmenin maliyetini kabul etmek zorunda kalacağı düşünülüyordu.
Ancak sahada yaşananlar bu senaryodan uzaklaştı. İran, askeri ve stratejik kapasitesine dayanarak savaşı kısa ve tek taraflı bir operasyondan maliyetli bir çatışmaya dönüştürmeyi başardı.
Bu, İran'ın askeri güç bakımından ABD'yle eşit olduğu anlamına gelmiyor. Asıl mesele, Tahran'ın savaşın devam etmesinden kaynaklanan maliyetleri ABD ve müttefikleri açısından artırmayı başarmasıdır.
Asimetrik savaşlarda belirleyici olan da budur. Daha zayıf tarafın amacı mutlaka daha güçlü rakibini doğrudan yenmek değildir; aksine, güçlü tarafın zaferinin maliyetini siyasi hedeflere ulaşmayı zorlaştıracak kadar yükseltmeye çalışır.
Washington'ın hedefi savaşı hızlı biçimde sona erdirmek ve kendi taleplerini kabul ettirmek idiyse, çatışmanın altı ay sürmesi, ilk hesaplamaların sahadaki gerçeklikle örtüşmediğini gösteriyor.
ABD'nin askeri üstünlüğü siyasi zafere dönüşmedi
ABD hâlâ hava gücü, teknoloji, istihbarat, lojistik ve saldırı kapasitesi açısından üstün konumda. Ancak savaş yalnızca askeri bir denklemden ibaret değil. Asıl mesele, askeri gücün ne zaman siyasi sonuca dönüşebileceğidir.
Washington hedefleri imha edebilir ve ağır darbeler indirebilir. Ancak tüm bu üstünlüğe rağmen savaşı kendi istediği zamanda sona erdiremez ve karşı tarafı taleplerini kabul etmeye zorlayamazsa, stratejik bir sorunla karşı karşıya kalır.
Altı ay süren savaş bu açıdan önemli bir göstergedir. Üç haftada sona ermesi beklenen savaşın uzun süreli bir krize dönüşmesi, ABD'nin çatışmayı öngördüğü zaman ve siyasi çerçevede yönetemediği anlamına geliyor.
Dolayısıyla mesele yalnızca İran'a verilen zararlar değildir. Asıl mesele, savaşın devam etmesinin ABD'ye yüklediği maliyettir. Askeri harcamalar, kuvvet konuşlandırılması, operasyonel hazırlığın sürdürülmesi, ekonomik baskı ve siyasi sonuçların tamamı zaman içinde artmaktadır.
Savaş uzadıkça ödenen maliyet ile beklenen siyasi kazanım arasındaki fark da büyüyebilir.
İran maliyet denkleminde ABD aleyhine değişiklik yaptı
Bu savaşın en önemli gelişmesi, “maliyet denklemindeki” değişimde aranmalıdır. ABD, savaşın maliyetini İran'a yükleyebileceği düşüncesiyle sahaya çıktı. İran ise savaşın devam etmesinin ABD açısından da maliyetsiz olmadığını göstermeye çalıştı.
Belki de meselenin en önemli kısmı budur.
İran, ABD ile askeri güç dengesini değiştirmek amacıyla savaşa girmedi. Böyle bir iddia iki taraf arasındaki güç gerçekliğiyle bağdaşmaz. Daha etkili hedef, ABD'nin askeri üstünlüğünün düşük maliyetli bir siyasi zafere dönüşmesine izin vermemektir.
İran, askeri baskıya direnerek ve karşılık verme kapasitesini koruyarak Washington'ın yanlış hesaplarının maliyetini artırmayı başardı. Bu durum gelecekteki ABD hesaplamalarını da etkileyebilir.
Çünkü büyük bir güç, İran'la savaşa girmenin mutlaka hızlı bir zafer getirmeyeceğini ve uzun süreli, maliyetli bir çatışmayla karşı karşıya kalabileceğini bilirse, askeri güç kullanma konusunda karar vermesi daha zor hale gelecektir.
Bu mesele yalnızca ABD'yle sınırlı değil. Diğer güçler ve Washington'ın müttefikleri de bu savaşı yakından izliyor ve önemli bir mesaj çıkarıyor: Askeri üstünlüğe sahip olmak, savaşın siyasi sonucunu belirleme kapasitesine sahip olmak anlamına gelmez.
Sonuç
İran ile ABD arasındaki altı aylık savaşta en önemli mesele yalnızca çatışmanın uzaması değil, stratejik bir hesaplamanın başarısız olmasıdır.
Washington, askeri üstünlüğünü kullanarak kısa ve kontrollü bir savaşı siyasi zafere dönüştürebileceğini düşünüyordu. Ancak İran bu denklemi değiştirmeyi ve savaşın devam etmesinin ABD açısından maliyetini artırmayı başardı.
Dolayısıyla ABD'nin yenilgisi yalnızca askeri yenilgi anlamında değerlendirilmemeli. Daha önemli olan, büyük bir askeri üstünlüğe rağmen siyasi hedeflere hızlı biçimde ulaşılamamış olmasıdır.
Üç hafta sürmesi beklenen savaşın altı ay sonra hâlâ devam ediyor olması, Washington'ın ilk hesaplamalarının bir bölümünün gerçekleşmediğini tek başına gösteriyor.
Sonuç olarak bu savaşın ABD açısından belki de en önemli mesajı şu: Yalnızca askeri güce dayanarak İran gibi bir ülkeyi hızlı biçimde teslim olmaya zorlamak mümkün değil.
İran, kendisinden çok daha güçlü bir rakip karşısında dahi savaşın maliyetini artırarak karşı tarafın karar alma alanını daraltabileceğini göstermiş oldu.
Bu süreç devam ederse, mesele artık yalnızca İran-ABD savaşı olmaktan çıkacak; Washington'ın stratejik itibarı ve ABD'nin uluslararası sistemde kendi iradesini dayatma kapasitesine ilişkin oluşturduğu imaj da yeni bir aşamaya girecektir.
yorumunuz