İran Dışişleri Bakanı Seyyid Abbas Erakçi, Avrupa Birliği Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas’a yazdığı mektupta, “Üç Avrupa ülkesinin Tetik Mekanizması’nı uygulamaya veya yaptırımların otomatik olarak geri getirilmesini sağlamaya yasal bir dayanağı veya yetkisi bulunmamaktadır” dedi.
Erakçi, Kallas’a gönderdiği resmi mektupta, 18 Ağustos 2025 tarihli Ortak Kapsamlı Eylem Planı (KOEP) ve Tetik Mekanizması’na ilişkin yazışmalara yanıt verdi. Mektubun başında, AB’nin mektubunun seçici ve eksik anlatımından duyduğu üzüntüyü dile getiren Erakçi, mektubun nükleer anlaşma ve 2231 sayılı Güvenlik Konseyi Kararı ile ilgili temel gerçekleri belirtmediğini vurguladı. Ayrıca, AB ile Fransa, Almanya ve Birleşik Krallık’ın yükümlülüklerini sürekli olarak göz ardı ettiğini ifade etti.
Tetik Mekanizması’nın yasal dayanağı yok
Bakan Erakçi, 22 Temmuz ve 22 Ağustos 2025 tarihli yazışmalarda daha önce belirttiği görüşlerini yineleyerek, adı geçen üç Avrupa ülkesinin Tetik Mekanizmasını devreye sokmak veya yaptırımların otomatik olarak yeniden uygulanmasını sağlamak için yasal bir dayanağı veya yetkisi olmadığını açıkladı. Bu görüşlerin Rusya ve Çin tarafından da desteklendiğini belirten Erakçi, bu iki ülkenin 11 ve 19 Ağustos 2025 tarihlerinde Güvenlik Konseyi’ne sunduğu resmi açıklamalara atıfta bulundu.
Erakçi, İran’ın Tetik Mekanizmasını etkinleştirme konusundaki uzun geçmişine dikkat çekerek, ABD’nin anlaşmadan çekilmesi ve Avrupa Birliği ile Troika’nın taahhütlerini yerine getirememesi üzerine bu mekanizmayı ilk olarak etkinleştiren tarafın İran olduğunu belirtti. Ayrıca, İran’ın uyuşmazlık çözüm mekanizmasını iyi niyetle sürdürdüğünü ve telafi edici tedbirler alma hakkına sahip olduğunu ifade etti.
Erakçi, Avrupa Birliği’nin nükleer anlaşma taahhütlerine bağlılık imajının sağlamlık ve güvenilirlikten yoksun olduğunu belirtti.
Üç Avrupa ülkesinin mekanizmayı 2020 yılında etkinleştirdiği iddiasının İran, Rusya ve Çin tarafından açıkça reddedildiğini ve bu eylemin hiçbir zaman tam olarak gerçekleştirilmediğini vurgulayan Erakçi, İran İslam Cumhuriyeti’nin meşru telafi edici tedbirlerine yanıt olarak alınan haksız ve kabul edilemez bir “telafi edici tedbir için telafi edici tedbir” uygulaması olarak değerlendirildiğini de sözlerine ekledi.
Erakçi, Avrupa Birliği’nin nükleer anlaşma taahhütlerine bağlılık imajının sağlamlık ve güvenilirlikten yoksun olduğunu belirtti. 2015 yılında bazı yaptırımların askıya alınmasına rağmen Avrupa’nın İran ile ticari ve ekonomik ilişkileri normalleştirme taahhütlerini yerine getirmediğini, ayrıca 18 Ekim 2023’teki JCPOA “geçiş günü” taahhütlerini uygulamamakla birlikte İranlı bireylere ve kuruluşlara yönelik yaptırımları genişlettiğini hatırlattı.
"INSTEX mekanizması ticari sorunları çözemedi"
İran Dışişleri Bakanı, 6 Temmuz 2018’deki Dışişleri Bakanları toplantısının ardından Avrupa tarafından verilen on bir ek taahhüdün de yerine getirilmediğini vurguladı. Ayrıca, INSTEX mekanizmasının (Almanya, Fransa ve İngiltere’nin ABD’nin İran yaptırımlarını bertaraf etmeyi hedefleyen özel ticari mekanizması) etkisizliğini, önemli bir ticaret hacmine yol açmayan yetersiz ve yalnızca sembolik bir girişim olarak nitelendirdi.
Erakçi, 2021 ve 2022’deki Viyana görüşmelerinin başarısızlığını ABD’nin inatçılığına ve Troika ile Avrupa Birliği’nin görüşmeleri alakasız konulara bağlamasına atfetti.
Bakan Erakçi, mektubunun başka bir bölümünde, Birleşmiş Milletler Şartı ve uluslararası hukukun açık bir ihlali olan ABD ve Siyonist rejimin İran’ın nükleer tesislerine yönelik yasadışı saldırıları konusundaki Avrupa Birliği’nin tutumunu sert bir dille eleştirdi. Troika’nın silah temini ve kamuoyu desteği yoluyla verdiği desteğin Avrupa’nın iyi niyetini daha da zedelediğini belirtti.
Mektup, birer kopyasıyla birlikte BM Genel Sekreteri’ne, Dönem Başkanı’na ve Güvenlik Konseyi üyelerine gönderildi.
E3 ülkeleri İran'a BM yaptırımlarını geri getirecek mekanizmanın işletilmesi için BMGK'ye başvurdu
İngiltere, Fransa ve Almanya'dan oluşan E3 ülkeleri, İran'a Birleşmiş Milletler (BM) yaptırımlarını getirebilme imkanına sahip "snapback" mekanizmasının işletilmesi için BM Güvenlik Konseyi'ne (BMGK) başvurdu.
yorumunuz